logotyp

NOWE TRENDY W PSYCHOTERAPII. ZNACZENIE PERSPEKTYWY CZASOWEJ W OBSZARZE ZDROWIA PSYCHICZNEGO ORAZ PODEJMOWANYCH INTERWENCJI TERAPEUTYCZNYCH

Konstrukt czasu w procesie psychoterapii ma znaczenie dla formuły leczenia, a także dla postrzegania wydarzeń życiowych przez pacjenta. Zagadnieniem znaczenia czasu zajmowali się psychologowie Williams James, Kurt Lewin czy Lawrence Frank. Koncepcja czasu psychologicznego, przeżywanego subiektywnie, ujmowana jest w kategorie pojeciowe jak horyzont czasowy i perspektywa czasowa oraz świadomość temporalna (czasowa). Wyznaczają one w jakim stopniu człowiek koncentruje się na przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. 

Autorzy teorii perspektywy czasowej - Philip Zimbardo i John Boyd wyróżniają przeszłość pozytywną i negatywną, teraźniejszość hedonistyczną i fatalistyczną oraz przyszłość. Każda z nich determinuje inne emocje, hierarchię wartości i sposoby reagowania na sytuacje życiowe (powracanie do przykrych wspomnień i niepowodzeń lub skupianie się na pozytywnych doświadczeniach). Perspektywa teraźniejsza fatalistyczna polega na przekonaniu, że wszystko jest zdeterminowane przez fatum, a teraźniejszość odznacza się poczuciem beznadziejności. Perspektywa teraźniejsza hedonistyczna jest ukierunkowana na cieszenie się chwilą obecną i poszukiwanie wrażeń. Perspektywę przyszłą charakteryzuje skupienie na tym, co może się wydarzyć oraz mniejszy poziom lęku i większy poziom energii oraz wiary w siebie I poczucia kontroli. 

Badania nad przeżywaniem czasu zawierają odniesienia do zaburzeń psychicznych. Wykazywane są trudności z konceptualizacją przyszłości, stany lękowe i błędy w estymacji upływu czasu. Przejawia się tendencja do ukierunkowana na przeszłość negatywną i teraźniejszość fatalistyczną oraz brak nadziei na przyszłość. Istotnymi przykładami zastosowania teorii konstruktu czasu w praktyce są techniki pracy z metaforą czasu oraz Terapia Równoważeniem Perspektyw Czasu (TPT), Terapia Poznawcza Oparta na Uważności (MBCT) czy Future Directed Therapy.

Zdrową kondycję psychiczną charakteryzuje zrównoważona perspektywa czasu (BTP) z pozytywną przeszłą perspektywą, umiarkowaną hedonistyczną teraźniejszością i przyszłością oraz niskim poziomem przeszłej negatywnej i teraźniejszej fatalistycznej.

W procesie leczenia dąży się do osiągnięcia optymalnej perspektywy czasowej. Struktura perspektywy czasowej pacjenta może wskazywać prawdopodobieństwo ryzykownych zachowań i zaburzeń psychicznych. Badania weteranów wojennych cierpiących na PTSD oraz osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych wskazują na obniżanie się poziomów depresji i leku wraz z obniżeniem się poziomu perspektywy przyszłej negatywnej i teraźniejszość hedonistycznej oraz wzrost orientacji przyszłościowej. Badanie wśród osób uzależnionych od alkoholu leczonych odwykowo w wskazują na pozytywny wpływ zorientowania na przyszłość dla właściwego ukończenia leczenia.

http://psychoterapiaptp.pl/uploads/PT_1_2018/17Mostowik_Psychoterapia_1_2018.pdf

Mostowik, J., Cyranka, K. (2018). Nowe trendy w psychoterapii. Znaczenie perspektywy czasowej w obszarze zdrowia psychicznego oraz podejmowanych interwencji terapeutycznych. Psychoterapia, 1(184), 17-29.

UZALEŻNIENIE OD ALKOHOLU W ŚWIETLE TEORII

PSYCHODYNAMICZNYCH. PRZEGLĄD TEORII WSPÓŁCZESNYCH

Autorka artykułu dokonuje przeglądu współczesnych teorii w terapii uzależnienia od alkoholu w podejściu psychodynamicznym. W poniższym opracowaniu zostaną opisane cztery z nich. Uzależnienie w tym podejściu rozpatruje się w oparciu o założenia teorii przywiązania oraz psychologii self.

E. J. Khantzian uważa, że osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych przejawiają deficyty w obszarach self (m.in. regulacji emocji, relacji z innymi ludźmi), a używanie substancji jest metodą samoleczenia, kompensowania deficytów. Wybór alkoholu może być związany z odczuwaniem lęku, dyskomfortu, dotyczącego bliskości, zależność i intymności. Stworzył on Zmodyfikowaną Dynamiczną Psychoterapię Grupową ukierunkowaną na rekompensowanie deficytów u osób uzależnionych.

J. McDougall definiowała uzależnienie jako nieświadomą obronę przed stresem i uczuciami, polegające na ich rozpraszaniu i wyładowaniu w działaniu. Osoby uzależnione odczuwają nadmiar przytłaczających emocji i lęków, które próbują wykluczyć ze świadomości. Uzależnienie prowadzi do rozwoju fałszywego self, funkcją nałogu jest obrona przed podstawowymi lękami, dotykającymi sfer tożsamości i egzystencji. Przyczyna uzależnienia upatrywana jest w zaburzonych relacjach matka-dziecko. Brak reprezentacji matki jako opiekuńczej figury skutkuje wytworzeniem zależności od substancji, pozwalającym uzyskać uspokojenie.

J. Levin traktuje uzależnienie od alkoholu jako powodowane fiksacją na poziomie patologicznego narcyzmu. Picie alkoholu, jak i zaprzeczanie temu, jest obroną przeciw fragmentacji self. Główną przyczyną powstawania uzależnień jest brak tolerancji własnego self, który powoduje potrzebę zmiany. Substancje psychoaktywne ułatwiają ją poprzez zmianę percepcji siebie, nastroju czy kontroli. Celem leczenia uzależnienia jest wytworzenie relacji z drugim człowiekiem (zastępującej uzależnienie) i korzystanie z niej, aby pomóc w integracji i wzroście osoby uzależnionej.

P.J.Flores widzi uzależnienie jako reakcję na zaburzenie relacji przywiązania i zranienie self. Substancja psychoaktywna staje się substytutem ludzkiej bliskości u osób z pozabezpiecznymi wzorcami przywiązania, pozwalającym na uzyskanie gratyfikacji poza obszarem związków interpersonalnych. Relacja z alkoholem jest łatwiejsza do kontrolowania niż nieprzewidywalny kontakt z ludźmi. Używanie alkoholu jest próbą naprawy self. Pogarsza ono jednak stan osobowościowy i psychiczny, tym samym zaostrzając dysfunkcjonalne style przywiązania. Zranione self można naprawić poprzez silną relację terapeutyczną. Jej długoterminowym celem jest rozwinięcie umiejętności wzajemności i przywiązania.

Teorie psychodynamiczne powinny, według autorki, stanowić uzupełnienie dominującego w terapii uzależnień paradygmatu poznawczo – behawioralnego. Wskazuje także na powiązanie między uzależnieniem od alkoholu i zaburzeniami osobowości (ponad 50% osób uzależnionych), które skutecznie mogą być leczone w podejściu psychodynamicznym.

Wojtynkiewicz, E. (2018). Alcohol addiction in the view of psychodynamic theories. Part II. Review of contemporary theories. Psychoterapia, 184(1), 41–50.

POZNAWCZO-BEHAWIORALNA PSYHOTERAPIA BULIMII

Psychoterapia poznawczo-behawioralna (cognitive-behavioral therapy, CBT) jest metodą z wyboru w leczeniu bulimii psychicznej (bulimia nervosa, BN), na temat skuteczności której przeprowadzono jak dotąd ponad 50 randomizowanych badań z grupami kontrolnymi. Rozwijający się d lat siedemdziesiątych XX wieku model poznawczo-behawioralnej terapii bulimii (CBT-BN) bazuje na teorii podtrzymywania bulimii, która opisuje specyficzne cechy tego zaburzenia: niską samoocenę, nadmierną koncentrację na wadze, figurze i ich kontroli, ograniczenia dietetyczne, napady objadania się i zachowania kompensacyjne. W odpowiedzi na brak reakcji części pacjentów na CBT-BN stworzono wzmocnioną terapię poznawczo-behawioralną (Cognitive Behavioral Therapy-Enhanced, CBT-E), stanowiącą obecnie dominujące podejście w leczeniu BN. 

CBT-E dzieli się na wersję skoncentrowaną” (CBT-Ef) i ,,rozszerzoną” (CBT-Eb); pierwsza z nich skupia sie na specyficznej dla zaburzeń odżywiania psychopatologii w sposób podstawowy, podczas gdy druga obejmuje leczeniem dodatkowe mechanizmy podtrzymujące: rdzennie niską samoocenę, kliniczny perfekcjonizm oraz problemy interpersonalne.

CBT-E za główny cel stawia zdystansowanie się pacjenta od występującego zaburzenia i jego objawów i zakłada zmiany takie, jak: unormowanie nawyków żywieniowych, wprowadzenie regularnych posiłków i ich planowania, naukę poznawczo-behawioralnych technik radzenia sobie w sytuacjach mogących wyzwalać napady objadania się i wymioty, modyfikację dyfunkcjonalnych przekonań dotyczących znaczenia wagi, jedzenia i figury, budowanie samooceny w oparciu o inne sfery życia i zapobieganie nawrotom. 

Leczenie składa się z czterech etapów. Pierwszy z nich obejmuje nawiązanie wspierającej relacji i zaangażowanie pacjenta w terapię oraz psychoedukację, a także wspólne stworzenie poznawczego modelu podtrzymywania bulimii. Wprowadza się rownież procedury ważenia na sesji i regularnego odżywiania się. Drugi etap zakłada szczegółowe podsumowanie uzyskanych zmian i powstanie zindywidualizowanego planu kolejnego - kluczowego - etapu terapii. W trzecim etapie oddziaływania terapeutyczne koncentrują się na modyfikacji psychopatologii specyficznej dla BN. W zależności od indywidualnej konceptualizacji pacjenta stosowane są dodatkowe moduły ukierunkowane na niską samoocenę, perfekcjonizm lub problemy interpersonalne.

Piąty, ostatni etap leczenia polega na podsumowaniu efektów oraz opracowaniu planu podtrzymywania zmiany i zapobiegania nawrotom.

W celu zwiększania skuteczności CBT-BN, rozważa się integrację z innymi metodami leczenia. Formami o największym potencjale oddziaływania są dialog motywujący (Motivational Interviewing, MI) oraz podejścia trzeciej fali terapii poznawczo-behawioralnej: terapia dialektyczno-behawioralna (Dialectic Behavioral Therapy, DBT), integratywna terapia poznawczo-afektywna (Integrative Cognitive-Affective Therapy ICAT) oraz terapia schematów (Schema Therapy, ST).

Dudzińska, M. (2018). Psychoterapia poznawczo-behawioralna bulimii psychicznej: teoria, metodac status empiryczny i przyszłe kierunki rozwoju. Psychoterapia, 4(187), 19-30

SKN „Dialog” zaprasza na pierwsze w tym roku spotkanie z cyklu W Związku z Rodziną, które odbędzie się w czwartek 21 lutego o godzinie 18:30.

Czym jest rodzina patchworkowa (ang. blended family)? 👨‍👩‍👧‍👦👩‍👦‍👦👨‍👧‍👦

Powstaje ona w wyniku ponownego zakładania rodzin przez jednego lub obojga rodziców po rozwodzie. Złożona jest z dwójki partnerów posiadających dzieci z poprzednich związków, a często także posiadających dziecko z nowego związku. 

Jak w tej nieco skomplikowanej sytuacji mają odnaleźć się zarówno rodzice biologiczni, opiekunowie wychowujący oraz ich pociechy? 

Co zrobić, by jak najlepiej ułożyć tę patchworkową układankę?

👩🏽 Spotkanie poprowadzi dr Małgorzata Kałaska - psycholog społeczny, coach rodzinny, mentorka, trenerka rozwoju osobistego. 

📍 Odbędzie się ono 21 lutego o godzinie 18:30 w auli na Wydziale Psychologii UW (ul. Stawki 5/7).

💪🏽 Spotkanie jest bezpłatne. 

👉🏼 Na spotkanie obowiązują zapisy przez formularz:

https://docs.google.com/forms/d/142QTGwEyI8oyEaetfki2Dafhqy99KltM4hO9Zh02K04/edit

👤 Więcej o prowadzącej: 

dr Małgorzata Kałaska

Szkoliła się w zakresie psychoterapii systemowej, krótkoterminowej i zorientowanej na proces. Doświadczenie praktyczne zdobywała m. in w Ośrodku Interwencji Kryzysowej, Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii w Krakowie, Stowarzyszeniu dla Rodzin, Szpitalu Psychiatrycznym “Komorów”. Wykładała na uczelni, pracowała jako psycholog w warszawskich szkołach i przedszkolu, ukończyła kilka kursów psychoterapii.

Obecnie pracuje z rodzicami i parami doświadczającymi trudności wychowawczych i konfliktów w relacjach rodzicielskich – zwłaszcza w nietypowych układach rodzinnych. Współpracuje z Fundacją Rozwód? Poczekaj, Fundacją Rozwoju Rodziny RoRo, z NVC Lab. 

Obszary specjalizacji:

- konsultacje i coaching dla rodziców rozwodzących się, samodzielnych, adopcyjnych i par patchworkowych.

- mediacje w konfliktach rodzinnych – zwłaszcza okołorozwodowych

warsztaty umiejętności wychowawczych,

- coaching i szkolenia dla nauczycieli (od przedszkola do liceum) w zakresie pomocy dziecku w sytuacji rodzinnego kryzysu.

Prywatnie matka i macocha.

ZaSKN „Dialog” zaprasza na spotkanie z Izabelą Dziugieł - certyfikowaną psychoterapeutką pracującą w nurcie poznawczo-behawioralnym, posiadającą dyplomy Sexological Bodywork CSE oraz Sexological Bodywork CSSE, kontynuującą trening seksuologiczny w w American Association of Sexuality Educators, Counselors and Therapists  i The Institute of Somatic Sexology (UK & Ireland Training).

Spotkanie odbędzie się w środę 20 lutego o godzinie 19:00 i będzie dotyczyć praktyki pracy seksuologa: z czym zgłaszają się pacjenci i jak terapia seksuologiczna może im pomóc. 

Spotkanie otwarte, zapraszamy wszystkich zainteresowanych. 

Informacje o sali spotkania wkrótce.

Zachęcamy do dołączenia do wydarzenia na Facebooku.

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp