logotyp

ROLA WCZESNYCH NIEADAPTACYJNYCH SCHEMATÓW YOUNGA W ZABURZENIU LĘKOWYMI I DEPRESYJNYM 

Terapia schematów (ST) Younga to podejście, które uzupełnia i poszerza tradycyjne podejście CBT, umożliwiając intensywną pracę w obszarze emocjonalno-doświadczeniowym.

Wczesne nieadaptacyjne schematy (EMS) to kluczowe pojęcie dla ST, definiowane jako ogólne, dysfunkcyjne, wykształcone w dzieciństwie lub adolescencji i rozwijane przez całe życie wzorce poznawcze lub emocjonalne, dotyczące jednostki i jej relacji z innym. 

Teoria Younga zakłada zróżnicowanie schematów występujących w różnych zaburzeniach pod względem ich nasilenia i struktury. Mącik i Shchehelska podjęły próbę sprawdzenia, czy lęk uogólniony (GAD) i depresja wpisują się w tę hipotezę oraz czy istnieją związki pomiędzy EMS a objawami somatycznymi lub postawami życiowymi w kilku aspektach oceny sensu życia.

125 osób podzielonych na grupę badawczą (36 osób z diagnozą GAD, 32 z diagnozą epizodu depresji) i grupę kontrolną przebadano za pomocą trzech kwestionariuszy: arkusza z oceną samopoczucia fizycznego, psychicznego oraz swojego życia na skali 1-7; Kwestionariusza YSQ-S3 i Kwestionariusza Postaw Życiowych R. Klamuta.

Przeważającymi dla zaburzenia depresyjnego schematami okazały się: negatywizm, porażka oraz zahamowanie emocjonalne, wpisujące się w dużym stopniu w triadę Becka, co wskazywałoby, iż może być ona traktowana nie tylko jako zespół objawów, ale również jako uzewnętrznienie schematów. 

Najwiekszy wpływ na postawy życiowe zaobserwowano w przypadku schematów: emocjonalnej deprywacji, podatności na zranienie oraz podporządkowania. Ilustruje to silne przekonanie pacjentów, że ich potrzeby nie zostaną zaspokojone i że nie liczą się oni dla innych, ani nie mają wpływu na ksztaltowanie swojej rzeczywistości.

Powyższe łączy się z niskim poczuciem własnego sensu oraz równowagi postaw, przy których z kolei występują silne związki ze schematami w obszarach odłączenia i niewystarczającej autonomii. 

Wplyw schematów na samopoczucie wykazano w obszarze samopoczucia fizycznego i oceny życia.

W przypadku GAD, ogólne nasilenie EMS okazało się niższe, niż w depresji, a do najbardziej nasilonych schematów należały: porzucenie oraz utrata zaufania, wysokie standardy i negatywizm. Jako wpływający w największym stopniu na poczucie sensu życia odnotowano schemat zależności/niekompetencji, a najsilniejszą korelację EMS z postawami życiowymi zaobserwowano w obszarze percepcji celu życiowego. 

Nie wykazano natomiast prawie żadnych związków pomiędzy schematami a samopoczuciem, co może oznaczać, iż badane osoby gdzie indziej lokują przyczyny swojego samopoczucia, niż w sobie. 

Uzyskane wyniki wskazują na prawdopodobną rolę schematów w ksztaltowaniu się badanych zaburzeń, co może stanowić istotny wkład w ich rozumienie oraz podstawę do podejmowania z pacjentami z badanych grup pracy technikami ST. 

Mącik, D., Shchehelska, K. (2015). Związki wczesnych nieadaptacyjnych schematów Younga z samopoczuciem i sensem życia w zaburzeniu lękowym i depresyjnym. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 24(4), 208-216.

ZJ

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp