logotyp

PSYCHODYNAMICZNA PSYCHOTERAPIA OPARTA NA MENTALIZACJI A SCHIZOFRENIA

W teorii psychodynamicznej terapii opartej na mentalizacji (Mentalization-Based Psychodynamic Therapy), mentalizacja jest naturalną zdolnością rozwijającą się w zdrowej relacji z opiekunem w toku dorastania. Oznacza ona zdolność do interpretowania interakcji międzyludzkich w kategoriach stanów mentalnych. Dobre wykształcenie mentalizacji umożliwia rozpoznawanie, nazywanie i organizowanie własnych przeżyć emocjonalnych i mentalnych oraz umiejętność określenie tych samych stanów u innych. Rozwój mentalizacji rozwija się poza udziałem świadomości dziecka w komunikacji z opiekunem. Jest on żywym uczestnikiem i odbiciem przeżyć dziecka, oferując formy ich uporządkowania w kategoriach mentalnych. Podtrzymuje również poczucie bezpieczeństwa dziecka, redukując jego emocjonalny dystres. Zaspokajanie potrzeb zostaje przez dziecko połączone z mentalizacją i zyskuje ono poczucie sprawczości w zakresie autoregulacji.

W zaburzonej relacji z opiekunem, gdy dziecko szuka kontaktu, otrzymuje odpowiedź zwrotną w postaci agresji czy wycofania obiektu przywiązania. Dziecko utożsamia swoje pobudzenie emocjonalne z negatywną odpowiedzią z zewnątrz. Traci ono poczucie sprawczości w zakresie własnych stanów mentalnych oraz wiarę w przewidywalność świata zewnętrznego, zaś myślenie o stanach mentalnych opiekuna łączy ze zbliżającym się zagrożeniem. Zatrzymuje to próby dziecka do myślenia o innych w kategoriach mentalnych.

Psychodynamiczna psychoterapia oparta na mentalizacji została stworzona w celu pracy z pacjentami z zaburzeniami osobowości z pogranicza czy narcystycznej. Celem terapii opartej na mentalizacji jest zmniejszenie deficytów w poznaniu własnych oraz cudzych stanów mentalnych. Opiera się ona na odtworzeniu pierwotnej relacji przywiązania między pacjentem a terapeutą. Powtórne przeżycie mechanizmów towarzyszących tworzeniu więzi pomaga wypracować rozumienie stanów mentalnych, ponieważ to w jej kontekście upatruje się rozwoju bądź zaburzeń mentalizacji. Terapeuta zapewnia empatyczną refleksję i interpretację stanów pacjenta w mentalnych kategoriach w obrębie bezpiecznej relacji terapeutycznej. W tym wariancie terapii psychodynamicznej liczy się obecne, subiektywne doświadczenie. Do zadań terapeuty należy skierowanie uwagi na uczucia pacjenta, na procesy mentalne odpowiadające za zachowania oraz wzbudzenie w pacjencie dociekliwości dotyczącej stanów własnych i cudzych.

W schizofrenii obserwuje się liczne dowody zaburzenia teorii umysłu i umiejętności wglądu. Świadomość siebie i innych wiąże się z neuronalnym obwodem „ja” (neural circuitry of self). Obecnie podejrzewa się i bada związek między traumą dziecięcą a objawami psychotycznymi, wierzy się również, że dysfunkcje w środowisku rodzinnym mogą stanowić czynnik ryzyka dla osób o genetycznych predyspozycjach ku schizofrenii. Pozytywne objawy schizofrenii, takie jak halucynacje, łączy się z trudnościami w rozróżnianiu wygenerowanych przez siebie myśli i rzeczywistości. Zakłócenia w zakresie mentalizacji mogą być również podstawą rozwoju objawów psychotycznych. Wszystkie te przesłanki skłaniają autorów artykułu do hipotezy, że psychodynamiczna psychoterapia oparta na mentalizacji może być skutecznym czynnikiem wspomagającym w procesie leczenia pacjentów ze schizofrenią.

Brent, B. (2009). Mentalization-based psychodynamic psychotherapy for psychosis. Journal of Clinical Psychology, 65(8), 803–814.

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp