logotyp

DEPRESJA MATKI W DOŚWIADCZENIU JEJ DZIECKA, STUDIA PRZYPADKÓW

W krajach wysoko rozwiniętych depresja okołoporodowa dotyka około 13-20% kobiet, natomiast w okresie ciąży cierpi na tę chorobę aż 12% kobiet. Wyniki badań populacyjnych Avon Longitudinal Study of Parents and Children pokazują, że depresja matki, która rozpoczyna się między 2. a 8. miesiącem po porodzie, ma tendencję, by stawać się chroniczną: matki, które zachorowały w tym przedziale czasowym, były istotnie częściej chore również 11 lat później.

Dzieci matek chorujących na depresję, zarówno niemowlęta, jak i dzieci w wieku przedszkolnym, mogą doświadczać jej długofalowych konsekwencji w rozwoju poznawczym i emocjonalno-społecznym. Psychoterapeutyczne i/lub farmakologiczne leczenie matki, mimo iż przyczynia się do zmniejszenia objawów choroby, często nie wystarcza, by poprawić relacje między nią a dzieckiem oraz pełnić ochronną funkcję wobec jego rozwoju.

Dotychczasowe badania sugerują, że depresja matki zwiększa ryzyko zaburzeń psychicznych dziecka bardziej niż palenie w ciąży, choroba alkoholowa, a nawet doświadczanie przemocy emocjonalnej i fizycznej. Na pytanie o to, jak depresja głównego opiekuna wpływa na dziecko i dlaczego sama terapia matki może nie być wystarczająca, odpowiedzieć mogą wyniki eksperymentów z zakresu psychologii rozwojowej oraz analizy przypadków klinicznych.

,,Depresja matki to forma niewidzenia dziecka. Określony wzorzec interakcji między matką i dzieckiem kształtuje się w okresie, gdy rodzic, z uwagi na swój stan, nie jest w stanie wrażliwie reagować na sygnały wysyłane przez dziecko''.

Autorka artykułu, Magdalena Chrzan-Dętkoś, zaznacza, iż w pracy z dziećmi i nastolatkami często spotykamy dwa sposoby ich funkcjonowania: identyfikację z depresyjnym rodzicem obejmującą wycofanie w relacji oraz stworzenie psychicznej „muskulatury”, tak by nie czuć się opuszczonym. Z uwagi na rozpowszechnienie zaburzeń depresyjnych u kobiet w ciąży i po porodzie ważne jest działanie dwutorowe: stworzenie spójnej oferty profilaktycznej dla kobiet z grupy ryzyka oraz oferty terapeutycznej — w przypadku kobiet chorujących na depresję. Nowe standardy opieki położniczej przewidują badania przesiewowe pod kątem zaburzeń depresyjnych w pierwszym i trzecim trymestrze ciąży.

W przypadku terapii dzieci ważna wydaje się zdolność terapeuty do budowania odrębności dziecka: zwiększania jego możliwości opierania się na własnych stanach wewnętrznych. Dzieci depresyjnych matek mogą nie znać sytuacji odzwierciedlania ich uczuć i stanów psychicznych. Dlatego ważne jest poszerzenie możliwości doświadczania i tolerowania różnych stanów psychicznych u dziecka. Dodatkowo, badania psychologii rozwojowej i badania nad niemowlętami wskazują na znaczenie niewerbalnego funkcjonowania dziecka, obserwowanego w trakcie trwania terapii. Rozmowa o nim może pomóc dziecku stać się bardziej elastycznym oraz zmienić postrzeganie i przeżywanie zarówno samego siebie, jak i relacji z innymi.

Chrzan-Dętkoś, M. (2018). Child experience of maternal depression. Case studies. Psychoterapia 3(186), 19-32.

http://psychoterapiaptp.pl/uploads/PT_3_2018/19ChrzanDetkos_Psychoterapia_3_2018.pdf

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp