logotyp

NOWE TRENDY W PSYCHOTERAPII. ZNACZENIE PERSPEKTYWY CZASOWEJ W OBSZARZE ZDROWIA PSYCHICZNEGO ORAZ PODEJMOWANYCH INTERWENCJI TERAPEUTYCZNYCH

Konstrukt czasu w procesie psychoterapii ma znaczenie dla formuły leczenia, a także dla postrzegania wydarzeń życiowych przez pacjenta. Zagadnieniem znaczenia czasu zajmowali się psychologowie Williams James, Kurt Lewin czy Lawrence Frank. Koncepcja czasu psychologicznego, przeżywanego subiektywnie, ujmowana jest w kategorie pojeciowe jak horyzont czasowy i perspektywa czasowa oraz świadomość temporalna (czasowa). Wyznaczają one w jakim stopniu człowiek koncentruje się na przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. 

Autorzy teorii perspektywy czasowej - Philip Zimbardo i John Boyd wyróżniają przeszłość pozytywną i negatywną, teraźniejszość hedonistyczną i fatalistyczną oraz przyszłość. Każda z nich determinuje inne emocje, hierarchię wartości i sposoby reagowania na sytuacje życiowe (powracanie do przykrych wspomnień i niepowodzeń lub skupianie się na pozytywnych doświadczeniach). Perspektywa teraźniejsza fatalistyczna polega na przekonaniu, że wszystko jest zdeterminowane przez fatum, a teraźniejszość odznacza się poczuciem beznadziejności. Perspektywa teraźniejsza hedonistyczna jest ukierunkowana na cieszenie się chwilą obecną i poszukiwanie wrażeń. Perspektywę przyszłą charakteryzuje skupienie na tym, co może się wydarzyć oraz mniejszy poziom lęku i większy poziom energii oraz wiary w siebie I poczucia kontroli. 

Badania nad przeżywaniem czasu zawierają odniesienia do zaburzeń psychicznych. Wykazywane są trudności z konceptualizacją przyszłości, stany lękowe i błędy w estymacji upływu czasu. Przejawia się tendencja do ukierunkowana na przeszłość negatywną i teraźniejszość fatalistyczną oraz brak nadziei na przyszłość. Istotnymi przykładami zastosowania teorii konstruktu czasu w praktyce są techniki pracy z metaforą czasu oraz Terapia Równoważeniem Perspektyw Czasu (TPT), Terapia Poznawcza Oparta na Uważności (MBCT) czy Future Directed Therapy.

Zdrową kondycję psychiczną charakteryzuje zrównoważona perspektywa czasu (BTP) z pozytywną przeszłą perspektywą, umiarkowaną hedonistyczną teraźniejszością i przyszłością oraz niskim poziomem przeszłej negatywnej i teraźniejszej fatalistycznej.

W procesie leczenia dąży się do osiągnięcia optymalnej perspektywy czasowej. Struktura perspektywy czasowej pacjenta może wskazywać prawdopodobieństwo ryzykownych zachowań i zaburzeń psychicznych. Badania weteranów wojennych cierpiących na PTSD oraz osób uzależnionych od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych wskazują na obniżanie się poziomów depresji i leku wraz z obniżeniem się poziomu perspektywy przyszłej negatywnej i teraźniejszość hedonistycznej oraz wzrost orientacji przyszłościowej. Badanie wśród osób uzależnionych od alkoholu leczonych odwykowo w wskazują na pozytywny wpływ zorientowania na przyszłość dla właściwego ukończenia leczenia.

http://psychoterapiaptp.pl/uploads/PT_1_2018/17Mostowik_Psychoterapia_1_2018.pdf

Mostowik, J., Cyranka, K. (2018). Nowe trendy w psychoterapii. Znaczenie perspektywy czasowej w obszarze zdrowia psychicznego oraz podejmowanych interwencji terapeutycznych. Psychoterapia, 1(184), 17-29.

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp