logotyp

SKN Psychoterapii "Dialog" ma przyjemność przedstawić kolejną w tym roku akademickim recenzję książki poświęconej tematyce psychoterapii. Artykuł publikujemy we współpracy z Gdańskim Wydawnictwem Pedagogicznym.

Więcej informacji: link.

TERAPIA SCHEMATÓW W PRAKTYCE. PRACA Z TRYBAMI SCHEMATÓW

Terapia schematów to wywodzący się z nurtu poznawczo-behawioralnego model autorstwa Jeffreya E. Younga będący odpowiedzią na stawiane czasem pod adresem CBT zarzuty o płytkość interwencji i – w konsekwencji – niedostateczną skuteczność w przypadku trudności doświadczanych na poziomie emocjonalnym i osobowościowym. Pierwsza praca Younga poświęcona schematom opublikowana została w 1990 r., dając początek podejściu integracyjnemu, wplatającemu w perspektywę poznawczo-behawioralną wątki z nurtów psychodynamicznych czy szkoły Gestalt. 

„Terapia schematów w praktyce. Praca z trybami schematów” (Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2016 r.) stanowi próbę zebrania najbardziej aktualnej wiedzy teoretycznej i praktycznej z zakresu tytułowego nurtu w jednym przystępnym podręczniku. Autorami opracowania są: Arnoud Arntz, profesor psychologii klinicznej i psychoterapii eksperymentalnej na Uniwersytecie Maastricht oraz Gitta Jacob, psycholog kliniczna i psychoterapeutka z Uniwersytetu we Fryburgu.

Książka podzielona jest na dwie części: w pierwszej, składającej się z trzech rozdziałów, zawarto informacje stanowiące podwaliny pod skuteczną konceptualizację przypadku w ramach omawianego modelu. W dwóch pierwszych rozdziałach znajdziemy więc ogólny rys teoretyczny wraz z definicjami i szczegółowym omówieniem kluczowych konstruktów: wczesnych nieadaptacyjnych schematów, stylów radzenia sobie z nimi, trybów emocjonalnych wynikających z posiadanych schematów oraz modeli owych trybów pozwalających na wpisanie zaburzeń osobowości i zaburzeń Osi I (DSM) w perspektywę teoretyczną podejścia. Trzeci rozdział poświęcono problematyce wprowadzenia pacjenta w temat modeli trybów i oraz wstępnej konceptualizacji problemu.

Pięć z sześciu rozdziałów składających się na część drugą opisuje proces terapeutyczny wraz z właściwymi dla każdego trybu celów terapii i metodami leczenia. Z podziałem na wybrane tryby omówiono również adekwatne techniki pracy (behawioralne, poznawcze i skoncentrowane na emocjach) wraz ze specyficznymi dla danego trybu potencjalnymi wyzwaniami w relacji terapeutycznej. Całość zamyka rozdział dotyczący zagadnienia kluczowego dla powodzenia całego procesu – wzmacniania trybu Zdrowego Dorosłego.

Tak pomyślana struktura – omówienie praktyczne osadzone na mocnych, ale przystępnych fundamentach teoretycznych – jest niewątpliwie mocną stroną książki i spełnieniem obietnicy złożonej w tytule. Początkujących terapeutów zainteresować może również to, że w obu częściach sporo miejsca poświęcono na krótkie opisy przypadków – opatrzono nimi np. każdy schemat i model trybów. Te klarowne i zwięzłe ilustracje omawianych w danym momencie abstrakcyjnych konstruktów, pomagają przełożyć je na rozpoznawalne wzorce zachowań. 

Pomysłem interesującym i dosyć udanym jest też kończenie każdego rozdziału odpowiedziami na najbardziej typowe pytania mogące pojawić się w trakcie lektury danej partii tekstu. Takie rozwiązanie nie rozwieje może wszystkich niejasności i wątpliwości, stanowi jednak dobry bodziec do głębszego przemyślenia przyswojonych właśnie treści i jest godnym pochwały ukłonem w stronę czytelników dopiero „wchodzących” w temat.

Jak na pozycję fachową, przeznaczoną dla praktyków, język książki jest przystępny, co znacząco wpływa na komfort obcowania z dotyczącą przecież dość zawiłych zagadnień lekturą. Poza pracą samych autorów, jest to zapewne w niemałej mierze zasługa przekładu Agnieszki Pałynyczko-Ćwiklińskiej (pod redakcją merytoryczną dr Moniki Szaniawskiej i dr Artura Kołakowskiego).

Ponad połowę omawianej pozycji poświęcono procesowi terapeutycznemu i przeglądowi dostępnych technik, jej naturalnymi odbiorcami docelowymi będą więc przede wszystkim profesjonaliści pracujący lub szkolący się już w podejściu schematów – z pewnością będzie ona dla nich rzetelnym wsparciem. Ze względu na zawarte w części pierwszej omówienie teoretyczne, książka może przydać się bardzo osobom po prostu ciekawym tematu lub stojącym przed wyborem nurtu (na przykład studentom lub absolwentom psychologii rozważającym ścieżkę zawodową psychoterapeuty). Ponieważ poziom merytoryczny książki zakłada podstawowe rozeznanie w nurtach i zjawiskach psychoterapeutycznych, nie jest to z pewnością pozycja stricte popularnonaukowa – ale też nie taki cel obrali sobie autorzy. 

Paweł Urban

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp