logotyp

mother! (2017) reż. Darren Aronofsky

Ona i On mieszkają razem w położonym w odosobnieniu, rodzinnym domu mężczyzny. Ona jest oddaną i kochającą żoną, odgrywającą rolę opiekunki domu. On jest pisarzem, artystą, który walcząc z twórczym kryzysem, próbuje stworzyć kolejne wielkie dzieło. Dni mijają im w rutynie – kobieta remontuje dom oraz opiekuje się zarówno miejscem,jak i samym mężem, tak by On mógł poświęcić się pracy. Pełen spokoju i harmonii obraz życia małżeństwa zaburza pojawienie się Mężczyzny, a wkrótce również Kobiety, których znudzony pisarskimi niepowodzeniami mąż decyduje się ugościć. Pobyt nieznajomych staje się początkiem przerażającego łańcucha niecodziennych zdarzeń, przez które związek bohaterów zostaje poddany próbie.

Interpretacja filmu odbywa się na trzech płaszczyznach – dosłownej, metaforycznej i znaczeniowej. Od odbiorcy zależy, na której z nich zdecyduje się przerwać swoją przygodę z filmem.

I

Mimo początkowego wrażenia szczęścia i harmonii z biegiem czasu dostrzegamy, jak różnymi uczuciami darzą się małżonkowie. Miłość kobiety jest bezwarunkowa i silnie skupiona na mężczyźnie. Bohaterka poświęca własne potrzeby bezpieczeństwa i bliskości, aby wspierać męża w jego decyzjach. On natomiast czerpie z tej miłości, zmieniając ich relacje w związek asymetryczny i szkodliwy dla kobiety. Przez cały film obserwujemy, jak bohater kawałek po kawałku odbiera żonie wszystko, co ma mu do zaoferowania. Na początku w sposób niewinny i niemal niezauważalny, korzystając z jej uległości i oddania, a później jawnie i brutalnie pozbawia wszystkiego, nawet miłości, niemal do końca nie zdając sobie sprawy, że bardziej od niej kocha swoją twórczość. Początkowo tęskni za wspomnieniem dawnego dzieła, które nie pozwala mu się skupić na szczęściu teraźniejszości, później uwielbiany za nowy utwór pogrąża się w sławie i chwale, którą otaczają go wielbiciele. Jego próżność i zwodnicza miłość niosą ze sobą nieprawdopodobne i makabryczne wydarzenia, które doprowadzają kobietę na skraj rozpaczy. I nawet wtedy, kiedy wydaje się, że nie ma już nic, co mężczyzna mógłby zrobić kobiecie, on wykorzystuje ją w ostatecznym dla siebie celu – w akcie tworzenia.

II

Na płaszczyźnie dosłownej historia przybiera przerażający i niemal abstrakcyjny obrót. Obraz ten wywołuje niepokój i skłania odbiorcę do zastanowienia czy coś ważnego nie ucieka jego rozumowaniu. Jednocześnie z biegiem akcji coraz wyraźniej dostrzegalne w filmie są liczne symbole, konsekwentnie kierujące nas do klucza interpretacyjnego. Sam klucz jest dość jednoznaczny i umożliwia umieszczenie historii w kontekście tematyki obecnej już we wcześniejszej twórczości reżysera. Bez dalszych podpowiedzi – naszym oczom ukazuje się, zatem inna, większości dobrze znana już historia, odgrywana w nowym miejscu i przez nowych aktorów.

III

To jednak nie koniec poszukiwań, ponieważ nawet w nowym kontekście poszczególne elementy filmu mogą mieć odmienne znaczenie dla różnych odbiorców. Od bliskiego treści dosłownej rozważania na temat rodziny i człowieczeństwa po metaforyczny obraz ludzkości, wszechmocnego Boga, nieskończonego cyklu życia i śmierci czy też prawdopodobnie najbardziej trafnego – niszczycielskiego wpływu człowieka na naturę. Słuszność tej interpretacji potwierdza sam reżyser, który przyznaje, że przedmiotem swojego dzieła uczynił matkę naturę. W trakcie seansu oglądamy brutalnie zobrazowany proces czynienia ją podległączłowiekowi, który czerpie z jej dóbr i powoli doprowadza do jej zniszczenia. Okazuje się, zatem, że surrealistyczny, szalony wręcz obraz, który znajduje się przed naszymi oczami, jest odzwierciedleniem świata, w którym obecnie żyjemy oraz zachodzących w nim gwałtownych zmian.Aronofsky zwraca uwagę na problem zmian klimatycznych, które mimo ogromnego znaczenia dopiero w ostatnich latach zyskały należny im rozgłos.

Gorąco zachęcam do zapoznania się z wypowiedziami reżysera na ten niezwykle ważny temat:

https://time.com/4951193/darren-aronofsky-mother-director/

Film nie jest łatwy ani do odbioru, ani do interpretacji, ani do oceny. Od czasu premiery pojawiają się skrajne opinie na jego temat, jednak przy tak wielu płaszczyznach i możliwościach interpretacyjnych trudno jest znaleźć jedną, która trafnie oddałaby jego charakter. Większość stanowisk zgadza się natomiast w kwestii, że film nie jest zapowiadanymwcześniej horrorem, a jedynie dramatem psychologicznym zawierającym kilka brutalnych ujęć.

Jednak czy po poznaniu prawdziwego znaczenia obrazu przedstawionej w nim przerażającej rzeczywistości, wciąż można myśleć o nim bez poczucia grozy?

Odpowiedź na to pytanie pozostawiona jest odbiorcom. Niezależnie od gatunkowej przynależności film warto zobaczyć – z uwagi na obsadę aktorską, estetyczną scenerię oraz nietypową konstrukcję. Bez względu na wybraną ścieżkęinterpretacji film prezentuje historię co najmniej ciekawą i zdecydowanie godną zainteresowania odbiorcy. Ostatecznie jest też wspaniałym przykładem tego, jak sztuka może nieść ze sobą ważne przesłanie na temat rzeczywistości, które – wraz z całościowym obrazem filmu – przez długi czas zostaje nam w głowie.

Źródło zdjęcia: https://www.imdb.com/title/tt5109784/mediaviewer/rm1975040

 

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp