logotyp

Młodzi w nieprzyjaznym świecie

     „The end of the f***ing world” to brytyjski serial tragikomiczny, którego drugi sezon miał premierę 5 listopada i jest ciekawą propozycją zarówno dla nastolatków jak i ich rodziców. Serial opowiada historię dwóch siedemnastolatków – Jamesa (Alex Lawther) i Allysy (Jessica Barden), którzy nie odczuwają radości w swoim życiu zarówno w szkole jak i we własnych rodzinach. Każdy z nich ma swoje problemy i trudne doświadczenia z przeszłości, a rodzina nie pomaga im się z nimi uporać, a czasem sama wręcz je stwarza czy nasila. Allysa jako nowa dziewczyna w szkole zaprzyjaźnia się z Jamesem, również outsiderem, i postanawia wyruszyć z nim w drogę, bo myśli, że w ten sposób ucieknie od swoich problemów. James za to ma zgoła inną motywację do wyruszenia w podróż – uważa, że jest psychopatą i… (jeśli chcecie dowiedzieć się, co dalej warto zapoznać się z serialem).

     Warto się zastanowić co autorzy serialu chcą nam powiedzieć o współczesnych nastolatkach? Allysa to osoba, która wydaje się być z pozoru pewna siebie, wygadana, momentami wybuchająca silnym gniewem i bezczelna, ale kim naprawdę jest nastolatka? Jest osobą która poszukuje swojej tożsamości, co jest utrudnione, gdyż nie ma kontaktu z ojcem, który opuścił jej matkę lata temu. Słyszymy jej myśli i okazuje się, że prawie nigdy nie czuje radości, czasem wręcz nie czuje siebie w swoim ciele, a jej życie jest „do dupy”. Środowisko, w którym dorasta, nie pomaga jej odnaleźć się w trudnym dla niej momencie życia – matka, która wreszcie po latach ułożyła sobie życie na nowo z mężczyzną –skupia się głównie na swojej „nowej” rodzinie-bliźniakach i mężu zapominając o swojej córce i przekłada swoje potrzeby nad potrzeby córki, tak naprawdę niewiele wiedząc o Allysie. Ojczym również traktuje Allysę w nieodpowiedni sposób- nie pełni funkcji ojca zastępczego dla Allysy, w pewien sposób ją molestując, gdy okazuje swoje seksualne nią zainteresowanie. Allysa dostosuje się do swojego środowiska anhedonią- symptomem depresji, który w skrócie oznacza brak odczuwania przyjemności, chociaż w środowisku naukowym trwa dyskusja, czy nie należy zmienić definicji na „upośledzoną zdolność do pożądania, doświadczania i/uczenia się o przyjemności” [1]. Możemy powiedzieć, że Allysa jest w przededniu depresji czy też depresji młodzieńczej- jeszcze nie ma myśli rezygnacyjnych czy też samobójczych, ale pewien poziom smutku, gniewu i niechęci do życia zaczyna narastać. Anhedonia objawia się u niej tym, że nie odczuwa przyjemności i satysfakcji z niczego- rodziny, szkoły, kontaktów z innymi ludźmi (do czasu, gdy spotyka Jamesa) czy jakichś innych aktywności, które podejmuje. Sytuację pogłębia fakt, że Allysa jest w trakcie dojrzewania i nie wie, kim jest oraz co ma zrobić w życiu, którego nie chce, ale nie wie, jak je zmienić w sposób dla siebie korzystny.

         Teraz zastanówmy się, kim jest James? James jest kimś, kto również charakteryzuje się anhedonią. Od najmłodszych lat, w których wydarzyła się pewna tragedia, postanowił nie odczuwać bólu i  innych nieprzyjemnych emocji. Miało to być dla niego skuteczną strategią radzenia sobie z trudnymi przeżyciami. Wychowany tylko przez ojca, który go bardzo kocha, jednak nie umie z nim być w adekwatny sposób, czasem go wręcz zaniedbując-jako dziecko James musiał wielu rzeczy „dorosłych” sam się nauczyć, gdyż nie mógł liczyć na ojca, nie umiał nawiązać z nikim żadnej bliskiej relacji. Jedyną przyjemność odnajdywał w robieniu złych moralnie rzeczy- wszystko się zmienia, gdy spotyka Allysę.

           Jak pisałam na początku jest to film, który może być wartościowy dla nastolatków jak i ich rodziców. Nastolatkowie mogą zobaczyć kogoś w swoim wieku, który nie radzi sobie z emocjami i zobaczyć, że nie tylko oni tak mają, ale również do czego może prowadzić brak proszenia o pomoc w trudnych momentach, jeśli nie rodziców, to np. psychologa. Rodziców może film uwrażliwić na swoje własne dzieci, które w okresie dorastania przeżywają wiele trudnych emocji i mają do rozwiązania wiele trudnych zadań rozwojowych np. określenie własnej tożsamości. Rodzice mogą dzięki niemu przemyśleć swoje zachowanie wobec dzieci- wtedy kiedy nie mają do nich cierpliwości i wyrozumiałości, ale też kiedy nie spędzają z nimi odpowiedniej ilości czasu w adekwatny sposób, czego następstwem jest to, że po prostu własnych dzieci nie znają do momentu, gdy stanie się coś bardzo dramatycznego.

Maria Kopczyńska

     Film mówi o ważnym zjawisku, mianowicie o związku częstotliwości zaburzeń psychicznych z przynależnością do klasy społecznej- na objawy depresyjne bardziej narażona jest osoba z niższych klas społecznych [2], której nie stać na drogiego psychologa.

 

2) Kino i choroby psychiczne, roz. 5, s. 58, Fundacja Altkom Akademia, 2014

 

     

 

Studenckie Koło Naukowe Psychoterapii DIALOG
Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego
ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa
logotyp