SKN Psychoterapii "Dialog" zaprasza do zapoznania się z trzecim artykułem z serii recenzji książek poruszających tematykę psychoterapii, publikowanej we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Jako trzecią przedstawiamy recenzję książki "Zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Jak opanować wahania nastroju. Podręcznik pacjenta", której autorką jest Monica Ramirez Basco (więcej informacji: link).

 

ZABURZENIA AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE. JAK OPANOWAĆ WAHANIA NASTROJU. PODRĘCZNIK PACJENTA

Wydanie drugie, poprawione, skrócone, zredagowane, popularnego podręcznika. Czego podręcznik dotyczy? Podręcznik z założenia uczy strategii, strategii, trzeba sprecyzować, na poziomie mentalnym. Z założenia przeprowadza również pacjenta przez żmudny proces akceptacji diagnozy, nauki życia z diagnozą i koordynowania jednego z drugim. Choć porysowana, popisana książka po „lekturze” przypominać może zużyty zbiór zadań, mam wrażenie, że daje nieco więcej niż tylko doraźne ćwiczenia. Ale o tym później.

Koncepcja książki opiera się na przedstawieniu pewnych sztuczek myślowych, które pozwalają oszukać nasz strumień świadomości zniekształcony przez wahania nastroju, te większe i te mniejsze. Bez względu na to, czy chwilowo nie mamy zwyczajnie i po ludzku siły na wstanie z łóżka, czy też chcemy pojechać na drugi koniec Polski monocyklem w stanie ciężkiej manii, prawdopodobnie znajdziemy pomoc do przepracowania dla siebie. Podręcznik czułą, pogrubioną czcionką zapyta nas: „Czy przesypianie życia nie jest twoją strategią radzenia sobie ze stresem? Czy podróż nie może zaczekać 24 godzin, do czasu, gdy ochłoniesz?”. Autorka, przedstawicielka nurtu terapii poznawczo-behawioralnej, czerpie z niej pełnymi garściami, oferując wyczerpujące ćwiczenia na każdy kluczowy w chorobie problem, nie poprzestając jedynie na samych wahaniach nastroju, o których wiemy z tytułu pozycji, ale włączając również mniej oczywiste aspekty, takie jak droga do regularnego przyjmowania leków. Najważniejsze materiały są gotowe w wersji do wydruku z odnośnika w Internecie, dzięki czemu estetycy-perfekcjoniści nie muszą niszczyć swojej własności.

Przed każdą serią ćwiczeń musimy się zapoznać ze wstępem. Jest on wypadkową wprowadzenia autorki, wytłumaczenia kluczowych zagadnień i fragmentów historii prawdziwych pacjentów. To ostatnie jest niezwykle ważnym elementem książki – ilustrują one podręcznikowe prawdy i łączą je z rzeczywistością, pokazują tę stronę choroby afektywno – dwubiegunowej, z którą możemy spotkać się na codzień. Hipomania to nie zawsze fala ekstazy, ale na przykład kłótnia z rodziną o leki. Czasami leki zaczynamy z własnej woli brać dopiero po kilku poważnych epizodach depresji. Zdarza się też, że obawa przed zwolnieniem każe nam kłamać o chorobie. To historie realne – dzięki którym osoba pozostająca poza chorobą może lepiej zrozumieć zagadnienie, a chora odnaleźć elementy, z którymi się utożsamia – mimo wspólnej diagnozy w końcu każdy przeżywa chorobę inaczej i jest inny. Pomocne są również ćwiczenia wykonane przez pacjentów – dają one ogląd, jak powinno wyglądać ich poprawne wykonanie i podsuwają pomysły na własnoręczne uzupełnienie.

Pozycja zakłada co prawda pomoc w opanowaniu wahań nastrojów, ale opisuje wiele innych aspektów choroby dwubiegunowej; można powiedzieć, że autorka zagląda w każde miejsce w historii pacjenta z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym. Zaczyna się od diagnozy własnej; czym jest to zaburzenie, czym się objawia. Dalej przechodzimy przez analizę emocji, rozpoznanie początków manii i depresji, radzenie sobie z życiowymi, „dorosłymi” zadaniami i odszukiwanie motywacji do ich wykonania, rozumienie schematów myślowych i ich zmianę, „zaprzyjaźnianie się” z lekami i wiele innych rozdziałów. Przez tę różnorodność, pozycja traci trochę na przejrzystości i organizacji myśli, jednak warto zapoznać się z nią w całości. Dzięki wspomnianej rozległości poruszonych zagadnień, możemy poznać nie tylko sposoby radzenia sobie z zaburzeniem, ale również jego istotę i perspektywę osób doświadczających tej choroby. Podręcznik zatem przydać się może nie tylko pacjentom, ale również im bliskim, studentom kierunków psychologicznych, początkującym klinicystom, a nawet osobom, które chcą pomóc sobie w zwykłych, codziennych, nie tak dużych wahaniach nastroju. Trzeba pamiętać, że tego typu książki nie zastąpią terapii i kontaktu z psychiatrą – są jednak dobrym trzecim filarem pomagania sobie w sytuacji życiowej, jaką jest zaburzenie afektywne dwubiegunowe.

Agata Górnicka